گفته مي شود حكومت ها معمولا به نام امنيت ملي و مصالح ملي محدوديتهايي را بر دستگاههاي اطلاع رساني كشورشان اعمال مي كنند كه اين امر تا حدي كه به تنگ نظري منجر نشود امري قابل قبول و منطقي به شمار مي رود، اما در كشور ما متأسفانه پا را از مرتبه "محدوديت" فرا تر مي گذاريم و اجازه نشر حتي خبري كوچك از آْنچه واقع شده است را سلب مي كنيم در حالي كه شايد به حواشي حبر بسيار بپردازيم .از جمله  اين موضوعات مي توان به مسائل رخ داده در اهواز اشاره كرد كه متأسفانه به دليل محدوديت خبر رساني را ه را براي استفاده مردم از رسانه هاي بيگانه فراهم كرديم و ناخواسته مردم را به خبر گزاري ها و رسانه هايي حواله داديم كه نه تنها در گفتار خود صادق نيستند بلكه نسبت به مصالح ملي ما دشمني دارند . حتي اندك مسائلي كه در مورد حوادث اهواز پخش شد سؤالات بيشتري را براي مردم ايجاد نمود .براستي چرا مردم نبايد بدانند نامه اي كه از آن ياد مي شود حاوي چه مطالبي بوده است چه عواملي موجب  تحريك مردم شده اند و دامنه اعتراضات تا چه حدي بوده است و ...

  در مطلب قبلي كه نوشتم صحبت از مرگ يك وبلاگ كردم مناسب ديدم روي اين موضوع بيشتر بحث كنم يكي از محاسن نوشتن تراوش سوژه از دل هرمطلب است و لذا آنهايي كه بيشتر مي نويسند سوژه هاي بيشتري هم مي توانند به مخاطبان خود عرضه نمايند و درعين حال وبلاگ خود را فعال تر از گذشته داشته باشند .

 تا به حال حتما از مرگ يك رسانه چيزهايي شنيده ويا خوانده ايد   بد نيست بدانيد وبلاگ ها هم به عنوان رسانه هاي الكترونيكي همانطور كه متولد مي شوند دوره اي به حيات خود ادامه مي دهند و پس مدتي مي ميرند آنچه موجب مي شود كه دوره حيات يك وبلاگ طولاني شود به عوامل مختلفي بستگي دارد و چنانچه صاحب وبلاگ از آنها غفلت نمايد بايد منتظر دوران احتضار وبلاگ خود باشد .اذعان دارم كه اين نوشته جاي نقد بسيار دارد بنابراين از همه بلاگرهاي عزيز تقاضا مي كنم بنده را از نقد خويش بي نصيب نگذارند

اما عوامل حيات و ممات يك وبلاگ

-استقبال از هر رسانه نشان دهنده تحرك وپويايي دست اندركاران آن رسانه مي باشد و لذا برخورداري از مخاطبا ن فعال مي تواند در ادامه حيات يك رسانه مؤثر باشد .وبلاگ به عنوان  رسانه اي كه هر روز با مخاطباني با ذائقه هاي گوناگون  سرو كار دارد چنانچه نتواند مطلب جديد ي عرضه نمايد پس از مدتي مخاطبان خود را از دست خواهد داد.

-   به روز شدن يا به اصطلاح  up date  كردن وبلاگ نشان ازپويا بودن وبلاگ دارد و اگر به روز شدن وبلاگ با تاخير انجام شود بلاگر شاهد از دست رفتن مخاطبا ن خود خواهد بود .

-  نياز شناسي وحركت براساس نياز مخاطب عاملي حيات بخش براي هر وبلاگ به شمار مي آيد و در صورت غفلت از اين موضوع بلاگر چون افراد تب دار به هذيان نويسي روي خواهد آورد ووبلاگ را به دوران احتضار نزديك خواهد كرد .

- تنوع موضوعي مطالب يك وبلاگ و پردازش سوژ ه هايي جالب و بكر در عرصه اي كه مي نگارد علاوه بر حفظ مخاطبين موجود مخاطبيني جديد را براي وبلاگ به همراه خواهد داشت در اين صورت موتور هاي جستجو هم قدرت انتخاب بيشتر ي براي مراجعان فراهم خواهندنمود.

در مجموع بايد گفت اگر چه راه انداز ي يك وبلاگ كار ساده و آساني به شمار مي آيد اما ادامه راه بسي دشوار است لذا انسانهايي علاقه مند ‏‏،كنجكاو و شكار گر سوژه هاي مختلف و نويسندگاني را مي طلبد از نوشتن خسته نمي شوند .

 علاوه بر موارد فوق قطعا موارد ديگري نيز در حيات و ممات يك وبلاگ مؤثر است كه بنده در مجال صرفا طرح موضوع كردم

    هر رسانه اي در درجه اول بايستي مخاطب خود را باز شناسد و براساس نياز او اقدام به فراوري محصولات فكري نمايد .وبلاگ ها نيز به عنوان رسانه هايي كه يا در امر اطلاع رساني فعاليت دارند ويا در جهت آموزش به مخاطبان گام بر مي دارندو يا ساير زمينه ها ، بايد بر اساس و ظيفه اي كه براي خود تعيين مي كنند نياز مخاطب را برآورده سازند .

در كشور ما وبلاگ نويسي هم مانند بسياري از چيزهاي وارداتي مسير صحيحي را طي نكرده است چرا كه نويسندگان نتوانسته اند براساس تعريفي كه از نياز مخاطب دارند بنگارند.بايد توجه داشت اين نظريه كه هرچه تعدد رسانه ها بيشتر باشد اين مخاطب است كه رسانه خود را انتخاب مي كند در مورد اينترنت و جامعه وبلاگها از اهميت بيشتري برخوردار است و به واقع از عينيت عملي برخو رداراست . بايد دراين دنياي تو در توي دهكده جهاني آن چنان ماهرانه قدم برداشت و قلم زد كه مخاطب را جذب و هر روز وي را به فراخواني موضوعي جديدترترغيب نمود . بدون ترديد در صورت حصول چنين امري ارتباط دو سويه كه در رسانه هاي الكترونيكي بسيار راحتر از ساير رسانه هاست شكل واقعي به خود خواهد گرفت و تعامل مخاطب و نويسنده را افزايش خواهد داد .

متاسفانه برخي از بلاگرها همچنان كه بدون هدف و مسير مشخصي اقدام به تأسيس وبلاگ كرده اند به همان ترتيب نيز قلم فرسايي مي كنند و از هر دري و هر سخني كه به دستشان مي رسد در وبلاگ خود استفاده مي كنند اين قبيل افراد تلاش مي كنند تا با درج موضوعات مختلف ودر زمينه هاي گوناگون مخاطبان بيشتري را جذب نمايند حال آنكه براساس" نظريه تعدد رسانه ها " و با توجه به اينكه مديريت زما ن حرف اول را دردنياي الكترونيك مي زند معمولا اين مخاطبان هستند كه سايت و يا وبلاگ خود را براساس نياز خود بر مي گزينند .

از سوي ديگر قلم فرسايي در زمينه هاي مختلف قدرت تآمل در مورد يك موضوع  و ارايه ايده و نظر راجع به آن را از انسان سلب مي كند وبنابراين نوشته هاي اين چنيني از درجه اعتبار ساقط خواهد شد حتي اگر مخاطبي به صورت گذرا و يا از طريق موتور هاي جستجو به مطلب برسد بلافاصله از كنار آن خواهد گذشت و ا دامه اين روند مرگ وبلاگ را در پي خواهد داشت .بر خلاف  و بلاگها و يا سايتهاي تخصصي در فضاي اينترنت نرخ اميد به زندگي بالاتري دارند چرا كه نويسندگان براساس هدفي مشخص قلم مي زنند.  در مجموع مي توا ن گفت نويسندگي برپايه هدفي معيين و تخصصي نگاشتن و نگاه تخصصي داشتن به جذب مخاطبان فعال كمك شاياني خواهد كرد

به نظر بنده يكي از عللي كه در جهت ارتقاء جايگاه سازماني وبالابردن سطح علمي روابط عمومي ها تلاش مؤثري صورت نمي گيرد به نقش متوليان اين حوزه باز مي گردد؛ چه آنهايي كه در رأس كار هستنداعم از وزارتخانه ها و به ويژه وزارت ارشاد و چه آنهايي كه در مصادر روابط عمومي مشغول فعاليتند و چه مديران جزء درتمامي نهادها وسازمانها .
دولت آقاي خاتمي در سال  76 با شعار دولت پاسخگو روي كار آمد و اين اميدواري رادر جامعه روابط عمومي به وچود آورد كه جايگاه نهاد پاسخگويي يعني روابط عمومي ها به عنوان متوليان وآنهايي كه بايد تدابير و راهكارهاي اجرايي اين شعار را فراهم آورند سامان بهتري خواهد يافت اما متأسفانه نه در دولت اول و نه در دولت دوم ايشان گا م نوين و رو به رشدي صورت نگرفت .البته يكي از حركاتي كه در اين دولت دنبال شد سامان بخشي به وضعيت شوراهاي روابط عمومي استانها بود كه با ترسيم آئين نامه مشخص نويد حركتي نو را مي داد اما همين تشكيلات نيز گرفتار مشكلات ساختاري جدي است و نياز به باز نگري دارد.به عنوان شخصي كه نزديك به دو سال است عضو هيأت رئيسه يكي از همين به اصطلاح شوراها هستم از نزديك موضوع را لمس مي كنم كه در زير به چند نمونه از آفتهايي كه اين شوراها گرفتار آن هستند اشاره مي كنم :
1-ساختار اوليه شورا،ساختاري دولتي است و لذا آنچه از ناحيه دستگاههاي دولتي ابلاغ شود در جلسات به بحث گذاشته مي شود
2-اگرچه مثلا انتخاباتي برگزارمي شود و عده اي انتخاب مي شوند امارئيس و دبير شورا كه از عناصر تأثير گذار و به عبارتي رانندگان موتور حركت شورا محسوب مي شوند از قبل منصوب شده اند كه خود با نفس برگزاري انتخابات منافات دارد.
3-عمدتا مشاهده شده اعضاي انتصابي (استانداري رئيس-ارشاد دبير)نظر و انتقاد اعضاي انتخابي را برنمي تابند و همواره از موضعي قيم مأبانه برخورد مي نمايند و چه بسا همچون شوراي امنيت نظرات و يا مصوبات را تلويحايا صراحتا وتو مي كنند .
4-برخلاف اعضاي انتخابي كه براي آنها سابقه فعاليت مؤثر در ورابط عمومي و برخورداري از سوابق علمي مرتبط به عنوان شرط كانديداتوري در نظر گرفته شده اما هيچ شرطي براي اعضاي انتصابي جز اشتغال در سمت روابط عمومي استانداري ويا ارشاد در نظر گرفته نشده است ولذا مديران روابط عمومي اين دو سازمان با تجربه اي اندك حتي چند ماهه مي توانند به عنوان رئيس يا دبير فعاليت كنند .
5-با توجه به مشغله فراوان ! اعضاي انتصابي برگزاري جلسات شورا  با تأخير مواجه هست و از  انسجام مناسبي هم برخوردار نيست كه اين موضوع موجب دلسردي ساير اعضاي شورا و به ويژه اعضاي انتخابي كه خود را در مقابل اعتماد اعضاي شورا مسؤول مي دانند مي شود .

تنظیم اهداف و پیامها و داشتن استراتژی خوب، فقط یک نقطه شروع برای موفقیت است اما اگر یک استراتژی بسیار خوب و درخشان به نحو مطلوب اجرا نشود، نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. اجراکردن برنامه عبارت است از فرایند تبدیل برنامه ها و استراتژیها به عملیات اجرایی مناسب، جهت تحقق اهداف استراتژیک سازمان، در جریان این فرایند بودجه مخصوص به اجرای هر برنامه را باید تعیین کرد، عوامل اجرایی برنامه و شیوه های اجرای آن نیز از اهمیت زیادی برخوردارند. مدت زمان اجرای برنامه نیز در این مرحله تعیین می شود تا در زمان اجرا بر اساس جدول زمان بندی بتوان کار را دنبال کرد.

ناگفته نماند اجراکردن برنامه کار آسانی نیست و اغلب افراد در این مرحله دچار مشکلاتی می شوند که می تواند علل مختلفی داشته باشد. گاه پیش می آید که برنامه روابط عمومی براساس یک برنامه ریزی انتزاعی صورت گرفته و یا این که در مرحله آغازین تحقق (مخاطب شناسی) دقت چندانی صورت نگرفته باشد. از موارد دیگر عدم موفقیت یک برنامه می توان به مصالحه بین اهداف کوتاه و درازمدت اشاره کرد. بسیاری از مواقع و البته برخی از روابط عمومی ها به دلیل آن که ثبات شغلی واحدی ندارند معمولاً به جای دنبال کردن اهداف درازمدت به اهداف کوتاه مدت می اندیشند و تلاش می کنند خود را در این عرصه موفق جلوه دهند.

در بسیاری از کشورها روابط عمومی ها اجرای برنامه های کلان خود را به بنگاههای روابط عمومی می سپارند. در کشور ما نیز مؤسسه های نوپایی برای اجرای برخی برنامه های روابط عمومی شکل گرفته اند اما اکتفاکردن به این سازمانها و کار را به طور کامل به آنها سپردن خطا به نظر می رسد. آنها ممکن است در زمینه مخاطب شناسی(البته به طور عام) توفیقی نسبی حاصل کرده باشند، اما شناسایی مخاطبان خاص سازمان، تعیین اهداف و خط مشی های برنامه برعهده روابط عمومی هر سازمان است. در عین حال اجرای برنامه توسط این مؤسسات باید با نظارت کامل روابط عمومی صورت گیرد.

تصوري كه از هر سازمان يا نهاد در ذهن مخاطبان شكل مي گيرد معمولا ناشي از اطلاع رساني صحيح يانادرست  در زمينه ماهيت و عملكرد آن نهاد يا سازمان مي باشد كه البته نقش روابط عمومي در اين حوزه بسيار قابل توجه مي باشد .بديهي است درصورتي كه اين وظيفه به شكل درستي انجام شود مخاطبان ضمن آشنايي با سازمان ،صادقانه و با نگرشي از سر آگاهي نسبت به قبول يا رد اقدامات آن سازمان توجه نشان خواهند داد .

روز گذشته شهادت ولي نعمتمان آقاعلي ابن موسي الرضا (ع)بود با خود انديشيدم براستي در كشور ما در مورد ماهيت نهاد دين و عناصر شاكله آن چه قدر اطلاع رساني شده است ؟ در شناساندن الگوهاي ديني (ائمه هدي)و طريقت زندگي آنان و برخوردشان با جامعه چه ميزان اطلاع رساني گرديده است ؟آيا نگرشي كه ما از نهاد ارزشمند و هدفمند دين داريم نگرشي از سر آگاهي و شعور است ؟

اجازه دهيد به مطلبي اشاره كنم در زمان دانشجويي سؤالات فوق به نوعي ديگر به ذهن بنده خطور كرد و قدري هم براي پاسخ به آن تلاش كردم .ابتدا از خود در مورد شخصيت امام علي (ع) پرسيدم و متوجه شدم چهره اي كه از ايشان در ذهن من متصور است چهرهاي عبوس ،خموده  وشكست خورده مي باشد اما با تحقيقاتي كه انجام دادم متوجه شدم يكي از برجستگي هاي اين امام همام شوخ طبعي و گشاده رويي ايشان و شجاعت وصف ناپذير وي به ويژه پس از رحلت پيامبر مي باشد .نگاهي به زندگي ساير امامان و دقت درروح  ساير مسايل ديني و تصوري كه در ذهن ها شكل گرفته نيز حكايت از اين امر دارد.

به نظر مي رسد متوليان امور ديني درامر اطلاع رساني و انتقال مفاهيم ديني به شكل درستي عمل نكرده اند و ضرورت داردآنهايي كه در مصدر اطلاع رساني اند و به ويژه  روحانيون به عنوان كارگزاران اطلاع رساني ديني بايستي تلاش نمايند تا تصور زيبايي از حقيقت دين و الگوهاي ديني براي مخاطبان مجسم سازند به گونه اي كه هر گاه نهاد دين را دچار آسيب ديدند بلافاصله و با آگاهي كامل به ياري آن بشتابند .ضروري است تا اين اطلاع رساني مبتني بر معيارهاي حرفه اي روزباشد و از شگردهاي رسانه اي و غير رسانه اي تبليغي و....درجهت جذب مخاطبان دين كه تمام سنين و تمام اقشار جامعه را تشكيل مي دهند بهره جويند

امروزه مفهوم دروازه باني اخبار در رسانه هاي جمعي اسير مصلحت گراييهاي حزبي وفردي است اما دررسانه هاي الكترونيكي كه وابستگي به احزاب و گروهها ندارند و به ويژه در وبلاگ هاي فردي مفهوم واقعي خود را داراست چراكه دراين فضا نويسنده ها يا نمي نويسند يا اگر نوشتند واقعيات را از زاويه ديد يك شهروند عادي اما كنجكاو و علاقه مند به پيگيري مسايل ، مي نگرند و آن را به مخاطبان خود انتقال مي دهند به عبارتي مي توان گفت در عرصه الكترونيك، شخصي به نام دوازه بان وجود ندارد تا مصلحت انديشي كند واخبار و واقعيات را از نگاه تيز بين افكار عمومي كتمان نمايد .

دروازه بانان مصلحت انديش رسانه هاي جمعي گاه چنان عرصه را بر نويسندگان تنگ مي كنند كه روزنامه نگاران و خبرنگاران را به خودسانسوري وادار نموده ويا  آنان را به سمت كسب اخبار وگزارشهاي تشريفاتي و يا اخبار تجاري مربوط به سازمانهايي كه منفعتي نصيب خبرنگار ويا رسانه مي كند ،سوق   می دهند . بديهي است در چنين فضايي نبايد از آنان انتظار درج اخبار به صورت آنگونه كه هست را داشت .البته بماند كه برخي عوامل برون سازماني نيز در دامن زدن به اين موضوع و شكل دادن به افكار دروازه بانان نقش ايفا مي نمايند .

خوشبختانه طي چند سال اخير حضور روزنامه نگاران الكترونيك ،حتي آنهايي كه تجربه اندكي در نويسندگي دارند فضايي را فراهم آورده كه مي توان به معناي واقعي از آن به  فضاي بازو به دور از مصلحت انديشي ياد كرد.در اين فضا نويسنده و دروازه بان تنها يك فرد است و اوست كه براساس معيارهاي مشخص به امر اطلاع رساني الكترونيكي همت مي گمارد .آنچه بر دقت كار روزنامه نگاران الكترونيك مي افزايد ،نكته سنجي آنان و شكار اخبار پيرامون و دنيايي كه در آن زندگي مي كنند مي باشد و كسي موفق تر است كه خبرسازي بيشتري داشته باشد

   در برنامه هاي روابط عمومي پس از ترسیم اهداف و شناسایی مخاطب مربوطه باید پیام یا پیامهای جداگانه ای را برای هر هدف مشخص ساخت که این پیام ها براساس اهداف کوتاه مدت یا بلند مدت روابط عمومی متفاوتند.

پیامهایی که به منظور بیان اهداف روابط عمومی در نظر گرفته می شود باید به صورت صریح و یا غیرصریح در ذهن برنامه ریز مطرح باشد. این پیامها باید از چنان کلیتی برخوردار باشد که همه جنبه های برنامه ها را شامل شود ولی در عین حال باید قابل تجزیه هم باشند به نحوی که در صورت لزوم بتوان آنها را به پیامهای فرعی دیگری برای جلب مخاطبان و یا اشاره به مسایل ویژه ای تبدیل کرد. مثلاً یک شعار تبلیغاتی مربوط به امینی خودرو ممکن است بر این پیام که «خودروها می توانند اسلحه باشند، خودرویتان را ایمن کنید، مبتنی باشد یا در مورد ایمنی راننده خودرو می توان به وی توصیه لازم را ارایه داد ولی برای پشتیبانی از این پیام می توان از پیامهای فرعی مانند «کمربند ایمنی را به کار برید» استفاده کرد. یا به کودکان گفت:«از والدین خود بخواهید از کمربند ایمنی استفاده کنند»

شیوه های اجرای پیام استراتژیک نیز نکته مهمی است که باید مدنظر قرار گیرد، این که آیا پیام باید از طریق گزارشهای رسانه ای، یا برپایی مراسم ویژه، سرمایه گذاری مشترک در طرحهای هنری و اجتماعی یا از طریق دیگری رسانده شود، در این بخش باید نسبت به آن اقدام کرد و در این فصل از برنامه ریزی این شیوه ها و راهکارها را ارایه داد.

همچنین پیامها می توانند در قالب تبلیغات وسیع ارایه شوند یا از طریق نماد و علامت مشخص به مخاطب منتقل گردد. در طراحی پیامها، توجه به نوع نگرش مخاطب و نیز زمینه های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نقش بسزایی دارد. بنابراین در زمان پیام سازی بررسی مجدد مخاطب ضروری خواهد بود.

   چند روز پيش در مطلبي از مزاياي كار در ارتباطات مردمي روزنامه ها نوشتم و در آن قول دادم از مزاياي تلخ و خاطره انگيز اين بخش هم بنويسم . امروز مجالي دست داد تا به پاره اي از آنها اشاره كنم .اجازه دهيد اين مطلب را با يك خاطره آغاز كنم

     ساعت 30/7 صبح است تلفن زنگ مي زند .مخاطب از آن سوي خط مي گويد آنجا روزنامه است ؟ مي گويم بله .او در ادامه راجع به اظهارات يك وزير كه در روزنامه آن روز درج شده و از نظر ارزشهاي خبري داراي در برگيري فراواني نيز مي باشد شروع به سخن مي كند هنوز چند كلمه اي نمي گويد كه به يكباره به فحاشي و انواع ناسزاها به آقاي وزير روي مي آورد .بنده خواستم قدري وي را آرام كنم و به او توصيه كردم ضمن تسلط بر اعصابش مخاطب خود در مكالمه را در نظر بگيرد و شأن سازماني را كه تماس گرفته محفوظ دارد اما ايشان نه تنها به توصيه من گوش نكرد بلكه به جاي آقاي وزير من را هدف فحاشيهاي خود قرارداد و بنده هم چاره اي جز گذاشتن گوشي نداشتم و از ادامه مكالمه خودداري كردم

    معمولا در هر روز يك يا دو نمونه از اين قبيل تماسها با ارتباطات مردمي روزنامه صورت مي گيرد چه كنيم كه بايد جور كش برخي از سازمانها و كارمنداني باشيم كه به جاي حل مشكل جز سنگ اندازي يا پاسخها نادرست به ارباب رجوع كاري ديگري از دست آنها ساخته نيست البته گاهي اوقات هم همكاران عزيز در روابط عمومي برخي از سازمانها نسبت به ارايه خدمات و اموراتي كه براي ارباب رجوع لازم است كوتاهي مي ورزند

     نمونه جالب تر در ارتباطات  مردمي روزنامه كه گاهي اوقات توجيه المسائل هم كم مي آورد و عذر خواهي هم از كاري كه نكرده اي افاقه نمي كند   زماني است كه گافهاي از ناحيه دوستان تحريريه هر از چند گاهي رخ مي دهد حال از سر بي اطلاعي باشد يا از سر سهو؛ كلمه اي  جابجا مي شو د،تيتيري بي ربط زده مي شود ،عنواني نادرست درج مي گردد ،خبري كذب چاپ مي شود و....البته به دوستان روزنامه نگار حق مي دهم چون حجم كار بالاست و لذا يك بي دقتي ممكن است عواقب وحشتناكي را درپي داشته باشد اما براستي  كاركنان روابط عمومي روزنامه چه گناهي كرده اند كه بايدپاسخ متلكهاي جون دار و گاهي اوقات فحاشيها را بدهند. نا گفته نماند كه در اين حوزه با تدبيري كه چند سال پيش انديشيدم اگر دوستان گافي بدهند و تماسي از ناحيه مردم گرفته شود بدون كم وكاست و مكتوب به مدير مسؤول ارجاع مي شود و ايشان هم در هامشهاي متلكي آن را به دوستان گاف ده تحويل مي دهد

    اگر چه در اين قبيل تماسها تلخي نهفته است اما  باز هم شيريني و حلاوت خود را دارد و به قولي اگر اينها نباشد نمك كار در ارتباطات مردمي رسانه ها كم مي شود

      اكثر ما عادت كرده ایم برای آنكه نوشته خود را علمی جلوه دهیم به گفته ها و نوشته های نظریه پردازان غربی استناد كنیم و با استفاده از چند كلمه و عنوان خارجی دانش خود را به رخ دیگران بكشیم اما از بزرگترین نظریه پردازان و صاحب علوم كه به سادگی در دسترس ما هستند غافلیم. به كتب و روایات هر یك از ائمه كه مراجعه كنیم اصیل ترین نظریه های ارتباطات را می توانیم بجوييم. یكی از این كتب نهج البلاغه می باشد كه در آن بخشی از خطابه ها و مكتوبات علی(ع) گردآوری شده است. آنچه در ذیل می آید صرفاً چند توصیه اخلاقی ایشان است كه برای هر یك كارگزاران روابط عمومی می تواند مؤثر و مفید باشد.

* ارتباطات كلامی را جدی بگیرید زیرا بخش عمده ای از پیامها از این طریق انتقال می یابد.

- در آنجا كه باید سخن گفت خاموشی سودی ندارد و آنجا كه باید خاموش ماند سخن گفتن خیری نخواهد داشت

- بسا سخن كه از حمله مسلحانه كارگرتر است.

- آنچه نمی دانی مگو بلكه همه آنچه را كه می دانی نیز مگو

* اطلاع رسانی كنید

- مردم دشمن آنند كه نمی دانند

* بردباری برترین خصلت یك مدیر

- بردباری پرده ای است پوشاننده و عقل شمشیری است بران، پس كمبودهای اخلاقی خود را با بردباری و هوای نفس خود را با شمیر عقل بكش

- بردباری و تحمل سختی، ابزار ریاست است. تندخویی بی مورد نوعی دیوانگی است. زیرا كه تندخو پشیمان می شود و اگر پشیمان نشد، پس دیوانگی او پایدار است.

* مردم دار باشید

- با مردم به هنگام دیدار و مجالس رسمی و در مقام داوری، گشاده رو باش و از خشم بپرهیز

- هماهنگی در اخلاق و رسوم مردم، ایمن ماندن از دشمنی و كینه های آنان است

* برنامه ریزی كنید

- شتاب پیش از توانایی بر كار و سستی پس از بر دست آوردن فرصت بی خردی است

- كار اندكی كه ادامه یابد، از كار بسیاری كه از آن به ستوه آیی امیدوار كننده تر است

* قدرت ریسك خود را بالا ببرید

- هنگامی كه از چیزی می ترسی، خود را در آن بیفكن، زیرا گاهی ترسیدن از چیزی از خود آن سخت تر است

* انتقادپذیر باشید

- میان شما و پندپذیری، پرده ای از غرور و خودخواهی وجود دارد.

- آن كسی كه از افكار و آراء گوناگون استقبال كند، صحیح را از خطا خوب شناسد.

* در ارتباطات میان فردی به تناسب موضوع ستایش كنید

- ستودن ، بیش از آنكه سزاوار است نوعی چاپلوسی و كمتر از آن درماندگی یا حسادت است.

* با یقین اقدام كنید

- علم خود را نادانی و یقین خود را شك و تردید مپندارید، پس هرگاه دانستید عمل كنید و چون به یقین رسیدید اقدام كنید

اگر در روابط عمومي سازماني مشغول فعاليت هستيد يا خبرنگار رسانه اي هستيد ويا اگر جزء بينندگان يا خوانندگان پر و پا قرص يك رسانه باشيد حتما متوجه جدال روابط عمومي ها و خبرنگاران شده ايد . خبرنگاران بر اساس وظيفه اي كه براي روابط عمومي تعريف شده از اين واحد جوياي پاسخ براي سؤالات خود مي شوند و چنانچه روابط عمومي به هر دليلي پاسخي بدانها ندهد بلافاصله موضوع را در رسانه طرح و در معرض قضاوت افكار عمومي قرار مي دهند .اين جدال در ايران همواره بوده و شايد همچنان ادامه داشته باشد و معمولا هم هر طرف خود را محق مي داند اما براستي براي پايان و يا تعديل اين كشمكش چه بايد كرد و اصلا اين جدال چرا به وجود مي آيد و آيا نتيجه عملكرد مثبت اين دو طيف است يا عملكرد منفي آنها؟اين سؤلات هريك مجال زيادي براي مو شكافي مي طلبد كه در اين فضاي اندك وبلاگ مقدور نيست .اما اجازه دهيد به طور مختصر به چند مورد در اين زمينه اشاره كنم وباقي را به شما واگذار مي كنم

1-سازمان ها بايستي روابط عمومي را سخنگوي خود بدانند و در توجه به اين واحد و انتخاب مدير ي توانمند براي اين واحد دقت و وسواس بيشتري به خرج دهند.

2-بخشهاي مختلف سازمان و به ويژه مديريت سازمان ضرورت دارد تا روابط عمومي را در جريان ريز مسائل سازمان قرار دهند . حضورمديريت اين واحد در تمامي جلسات سازمان ( جلسا ت مديران عالي و مياني) ضروري است .

3-روابط عمومي بايد خود را محرم اسرار سازمان بداند و با طبقه بندي اطلاعات سازمان ،تا حدي كه به حيثيت سازمان لطمه اي وارد نشود نسبت به نشر آنها از طريق رسانه ها اقدام نمايد.

4-برگزاري كنفرانسهاي مطبوعاتي را به طور مرتب پيگيري كند تا با طرح سؤالات مختلف خبرنگاران نسبت به پاسخگويي و شفاف سازي مسائل سازمان اقدام گردد.

5- چنانچه مواردبالا تحقق پذيرد روابط عمومي مي تواند از خبرنگار به عنوان بهترين ابزار براي ارايه اطلاعات به مردم بهره ببرد .

6- خبرنگاران نيز بايد بدانند ضرورتي به طرح بسياري از مسائل در رسانه ها نيست .چه بسا اشكالاتي در ساختار اداري كشور همه سازمانها را با خود درگير داشته باشد اما خبرنگاري با توسل به همين اشكال يك سازما ن را مقصر بداند و با حيثيت ان بازي كند .

7- لازم است خبرنگار و مدير روابط عمومي خود را دوست و همكار يكديگر بدانند چرا كه هر دو يك هدف مشترك يعني پاسخ به افكار عمومي و نشر اطلاعات مورد نياز مردم را پي مي گيرند بنا براين با اعتماد به يكديگر مي توانند به اعتماد ساز ي افكار عمومي كمك كنند .

8-چند سال پيش بنده كنفرانس مشتركي از خبرنگاران و مديران روابط عمومي چندين سازما ن را برگزار كردم كه نتيجه خوبي درپي داشت و هر دو گروه انتظارات و توقعات خود را بيان نمودند . برگزاري جلساتي ازاين دست مي تواند راههاي تعامل بيشتر اين دو قشر را فراهم نمايد .

9-برخورد مناسب خبرنگار با موضوعات و دريافت اطلاعات از كانال روابط عمومي به تعامل فوق كمك زيادي مي كند و البته ضرورت دارد گارگزاران روابط عمومي ضمن  برخورد مناسب با خبرنگار و تهيه  پاسخ سريع به سؤالات منطقي وي به ابن امر كمك نمايند  .

10- كاهش توقعات طرفين ،آشنايي با فعاليت هاي يكديگر و درك شرايط درفراهم كردن زمينه اين تعامل بسيار مؤثر است

اكثر سازمانهايي كه با مردم سرو كار بيشتري دارند معمولا در ورابط عمومي خود حوزه ارتباطات مردمي را تعريف كرده اند و نسبت به آن توجه خاصي نشان مي دهند چراكه درمبادله پيامها در اين حوزه است كه مشكلات ونقايص خود را نشان مي دهند .اما در روزنامه ها و همچنين رسانه ها ي ديگر ماهيت آن تفاوت دارد و ضرورت دارد تا دست اندركاران رسانه ها به اين واحد توجه خاص مبذول دارند مزايا يي كه در اين توجه نهفته است بسيار است كه تنها به چند نمونه كه براي بنده در طول چند سال فعاليتم در اين حوزه جالب بوده اشاره مي كنم

 اولين مزيت :از قبل برخي تماسها به راحتي خوراك هاي تحريريه اي تهيه شده و با تماس يك شهروند پرونده تخلفهاي سنگين روشده است يا گزارشهاي بسيار پربار كه عموم مردم با آن درگير هستند تهيه شده است
مزيت دوم :مردم رسانه ها را آخرين ملجأو پناهگاه خود مي دانند و اگر در سازماني كارخود را بي نتيجه ديدند بهترين راه را طرح در روزنامه مي دانند لذا در طول روز با انواع مختلفي از تماسهاي شهروندان مواجه مي شويم كه همين تنوع و تعدد تماسها كار را در اين حوزه شيرين مي كند و انگاه كه با طرح در روزنامه مشكل شهروندي حل مي شود خستگي از جسم و جانمان مي رود
مزيت سوم :اين است كه امثال بنده با مشكلات مردم ونقايص موجود در سازمانها آشنا مي شويم .بسياري اوقات كه براي كار به يكي از سازمانها مراجعه داشته ام در ابتداي امر با قضاوتي كه مخاطبان از آن سازمان به روزنامه انعكاس داده اند وارد شده ام ولذا تمهيدي انديشيده ام تا مانند ساير شهروندان دچار مشكل و درد سر نشوم البته اينها چند مزيت كوچك و مثبت بود كه طرح كردم بعدا چند مزيت از نوع ديگر نيز خواهم نوشت ان شاء الله

برنامه روابط عمومی طرح مدونی است که خطوط کلی فعالیتهای گوناگونی را که برای مخاطب قصد انجام آن می باشد مشخص می کند. این برنامه هر یک از اقدامات منفرد روابط عمومی از قبیل نوشتن یک اطلاعیه خبری، آماده کردن متن یک سخنرانی، تهیه یک گزارش و نظایر آن را می تواند در خود جای دهد. یک برنامه روابط عمومی می تواند اقداماتی را که در طول یک سال برای مخاطب صورت خواهد گرفت در برگیرد یا به پروژه خاصی که زمان معینی به آن اختصاص یافته است مربوط شود. این برنامه به هر صورتی که باشد تسلسلی منطقی که در جای خود هدف یا منطق گسترده ای را پشتیبانی می کند، برقرار می سازد. بنابراین برنامه روابط عمومی طراح اجرایی یک عملیات و نیز توجیه و توضیح ارزشهای این عملیات است، چه این عملیات به هدفهای کوتاه مدت روابط عمومی مربوط شود و چه به هدفهای درازمدت. طراحی این عملیات باید مبتنی بر هدفهای روشن و دقیق باشد، مخاطب خود را به درستی بشناسد و به شیوه ای عرضه شود که توجه مخاطب را جلب کند. در آغاز این کار و برای شناسایی مخاطب پاسخ به چند پرسش مهم باید مدنظر باشد.

1- گروههای مهمی که اکنون با مؤسسه مرتبط اند کدامند؟

2- کدامیک از گروهها باید مرتبط باشند و نیستند؟

3- علایق و نیازهای دو گروه فوق چیست؟

4- این گروهها از تولید، خدمات سازمان و خود سازمان و مسایل مربوط به مخاطب چه طرز تلقی دارند؟

پاسخ به چهار سؤال فوق اولین گام در مخاطب شناسی و به عبارتی حرکت آغازین در برنامه روابط عمومی است. چرا که اصل برنامه برای یافتن مخاطبان مطلوب و یا تأثیرگذاری و اقناع مخاطبان موجود تدوین می شود.

پس از مخاطب شناسی که لازم است از تمام جنبه ها اعم از فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و... صورت گیرد، روابط عمومی بایستی ضمن یافتن فرصتها و تهدیدهایی که با آن مواجه است. در ارتباط با برنامه های کوتاه مدت و یا درازمدت، اقدامات خود را آغاز نماید. اگرچه مخاطب شناسی و شیوه های آن خود بحث مفصلی است که در این مختصر نمی گنجد اما به برخی از آنها اشاره می شود. البته به تناسب نیازی که احساس می شود و نوع اطلاعاتی که وجود آنها را لازم می دانیم، روشهای سنجش مخاطب فرق می کند. در کنار روشهایی همچون مصاحبه، نظرسنجی و مشاهده روشهای دیگری برای شناسایی مخاطب وجود دارد. بررسی تلفنهای مردمی، اظهارنظرهای کارشناسان مرتبط با موضوع، برگزاری گردهمایی های تخصصی و بررسی نکات علمی مطروحه در آنها، مشاوره با صاحب نظران امر، برگزاری میزگرد و یا بررسی موضوعات مربوط به سازمان در میزگردهای تخصصی و همچنین بررسی مقالات علمی و سایر مکتوباتی که در ارتباط با سازمان نوشته شده همگی روشهایی برای کسب اطلاعات لازم در مورد مؤسسه و مخاطب به شمار می رود.

نکته دیگری که می تواند در شناسایی مخاطب مورد توجه قرار گیرد تفکر و اندیشه فرد محقق است. تجارب و اندوخته های محقق و نوع نگرش وی نسبت به موضوع نکته ای بسیار مهم و تأثیرگذار در تحقیق و بالتبع شناسایی مخاطب است.

همین تجارب در موارد بسیاری وی را از تحقیق در برخی موارد به منظور شناسایی مخاطب بازمی دارد چرا که بسیاری از اطلاعات را خود در اختیار دارد. در تمامی روشهای فوق، مخاطب را جدای از جامعه نمی توان به حساب آورد و برای او محصولی ارایه داد و یا اقدامی را به انجام رساند.

همزمان با شناخت مخاطب و تجزیه و تحلیل نیازها و تفکرات او، اهداف عملیاتی برنامه روابط عمومی نیز باید در دستور کار قرار گیرد. هدفهایی که بتواند پیام روابط عمومی را به بهترین شیوه به مخاطب عرضه کند و نتیجه بخش واقع گردد. کوهن یکی از مدرسان روابط عمومی معتقد است هدفهای روابط عمومی با توجه به ماهیت برنامه می تواند بسیار خاص و مشخص و یا عمومی و کلی باشد، اما برنامه از هر نوع که باشد، اهداف به درستی و براساس شناخت تعیین می شود، در غیر این صورت، طرح ریزی برنامه براساس اهداف نادرست و یا نامناسب باعث اتلاف وقت و بودجه سازمان خواهد شد.

تعیین اهداف درست با شناخت مخاطب از جمیع جهات بی ارتباط نیست. مسماً وقتی شناسایی مخاطب به درستی انجام شود تعیین اهداف برنامه روابط عمومی نیز بیشتر قرین به صحت خواهد بود. در طرح ریزی اهداف، بایستیی از بلندپروازی و در نظر گرفتن اهداف غیر قابل تحقق پرهیز نمود و مبتنی بر واقعیات درون سازمانی و برون سازمانی به اهداف برنامه اندیشید. البته گاهی اوقات اهداف بسیار خوبی مدنظر قرار می گیرد اما امکانات سازمان و یا سایر مسایل درون سازمانی مانع از تحقق آن می شود. در این قبیل موارد، به ویژه اگر قابلیت های سازمان اجازه اجرای آن هدف را نمی دهد ناگزیر باید آن هدف یا اهداف کنار گذاشته شود و یا اصلاح گردد.

گاهی اوقات پیش می آید که هدف روابط عمومی با هدف سازمان یکی انگاشته می شود که در این مورد هم ممکن است صدمات جبران ناپذیری وارد شود. مثلاً چند سال پیش شرکت کوکاکولا هدف سازمان را بر فروش محصول نو با طعم جدید متمرکز کرده بود و روابط عمومی این شرکت نیز براساس همین هدف برنامه تبلیغی خود را اجرا کرد در حالی که تشخیص نمی داد مردم آمریکا از نظر عاطفی، دلبسته طعم سنتی و قدیمی کوکاکولا هستند. در این مورد هدف روابط عمومی باید ترغیب مردم به مطلوب بودن تغییر مزه نوشابه می بود نه آن که اظهار دارد کوکای جدید بهتر از قدیمی است.

نکته آخر در مورد اهداف برنامه این است که معمولاً در برنامه ها دو گونه اهداف پیگیری می شود یکی اهداف پنهان که اعلام نمی شود و دیگری اهداف آشکار که به اطلاع عموم می رسد. در طرح ریزی اهداف لازم است فهرستی از تمام اهداف اعلام شده و اعلام نشده تهیه گردد تا در مرحله تدوین برنامه با مراجعه به آنها تصمیم های بعدی اتخاذ گردد.

چند روزپیش سومين سمينار بررسي مسائل مطبوعات ايران در تهران برگزار شد و اساتید این رشته نقطه نظرات خود را ایراد نمودند بنده همیشه به مقالات و نقطه نظرات آقای دکتر شکرخواه اهمیت ویژه ای می دهم و ایشان را جزء نظریه پردازان جدید عرصه ارتباطات در ایران می دانم براین اساس بخشی از مقاله ایشان که از ایسنا نقل شده در ذیل می آورم

ايسنا: دكتر شكرخواه در بخشي از مقاله‌ي خود به سومين سمينار بررسي مسائل مطبوعات ايران  اورده  است: محيط وب و جامعه‌ي اطلاعاتي مي‌توانند زمينه‌ساز نوع تازه‌اي از روزنامه و روزنامه‌نگاري باشند. اساسا بايد به اين امر پرداخت كه روزنامه‌نگاري آن‌لاين و الكترونيكي چيست كه بر اين اساس مي‌توان گفت نخستين روزنامه‌ي الكترونيك با عنوان “شيكاگوآن‌لاين“ در سال 1992 در فضاي وب پديد آمد.

وي در ادامه به معرفي انواع روزنامه‌نگاري الكترونيكي می پردازد و می گوید: روزنامه‌نگاري الكترونيك را مي‌توان در 4 محور حذف ماشين چاپ از حوزه‌ي توليد، تبديل محتواي نوشتاري به محتواي ديجيتالي، محتوا كه ديگر متن منفرد نيست و فرامتن است و بروز امكانات و مهارت‌هاي جديد در توليد محتوا، جست و جو كرد.

اين روزنامه‌نگار تصريح مي كند: براي نخستين بار در تاريخ خبرها توسط نهادهاي خارج از حوزه‌ي روزنامه‌نگاري توليد مي‌شوند (انتقال گفتمان) كه اين سازمان جديد بسيار مهم است، اكنون شاهد اخبار مستقلي هستيم كه دارند جاي خبرهاي تجارت‌زده‌اي را مي‌گيرند كه به نام خبر عرضه مي‌شوند و در واقع روزنامه‌نگاري بدون كارت خبرنگاري در فضاي وب ايجاد شده است.

وي با اشاره به اين‌كه روزنامه‌نگاري سايبر نوع چهارم روزنامه‌نگاري است، مي گويد: اين روزنامه‌نگاري را بايد مستقل از ساير روزنامه‌نگارهاي نوشتاري، راديو و تلويزيوني دانست. هم‌چنين روزنامه‌نگاري در فضاي سايبر 3 مرحله‌ي موقعيت چندرسانه‌گي، پاسخ‌دهي به مخاطب، چگونگي بينامتني (اتصال متن به متون ديگر) را شامل مي‌شود.

شكرخواه با بيان اين‌كه روزنامه‌نگاري مدرن به 3 شكل روزنامه‌نگاري مبتني بر حاشيه‌نگاري، روزنامه‌نگاري مبتني بر منبع نامحدود و روزنامه‌نگاري مبتني بر فراسازگارانه است، تصريح دارد: روزنامه‌نگاري سايبر و سنتي در تقابل يكديگر نيستند و نبايد اسير كلماتي شويم كه معتقدند پديد‌آمدن روزنامه‌نگاري سايبر سبب مرگ روزنامه‌نگاري سنتي مي‌شود

رشد رسانه های دیداری و شنیداری، نداشتن وقت کافی برای مطالعه ، حضور اینترنت در دورترین نقاط دنیا و پیوستن کاربران متعدد به شبکه «www» و چندین عامل دیگر موجب شده تا استقبال از رسانه های مکتوب حداقل در ایران با رکود مواجه شود.

دست اندرکاران این رسانه ها نیز به منظور خروج از وضعیت فوق راههای مختلفی را تجربه می کنند تا ضمن حفظ مشتریان موجود خود مخاطباني با ذایقه های جدید نیز بیابند ونياز خبري  آنان را برآورده  نمایند. توسل مسؤولان رسانه های مکتوب به افزایش صفحات، رنگی کردن اوراق نشریات، انتشار ویژه نامه های مختلف همگی در این راستا انجام می شود تمام این راهها هرچند که کوتاه مدت مخاطباني را با خود همراه خواهد ساخت اما نمی تواند به توفیق رسانه های مکتوب در مبارزه با رسانه های دیداری و شنیداری منجر شود.

        به نظر مي رسد بهره گیری از روشهاي مختص رسانه های شنیداری یا دیداری می تواند ضمن جلوگیری از سلطه این رسانه ها و حذف مشتریان رسانه های مکتوب، مخاطبان جدید را به جامعه اطلاعاتی ویژه اين رسانه ها وارد سازد.

روابط عمومی در جریان تمام برنامه ریزیهای سازمانی نقش مهمی را عهده دارد چرا که هم در شناخت فرصتها و تهدیدها به برنامه ریزان کمک شایان توجهی را می نماید و هم با دسترسی به نیاز مخاطبان تلاش برنامه ریزان را به سمتی متمرکز می کند که برآورنده نیاز مخاطبان باشد و این امر خود زمینه ساز جنب منفعت برای سازمان خواهد بود.

بنابراین به فراموشی سپردن روابط عمومی توسط برنامه ریزان صدمات جبران ناپذیری را به پیکره سازمان وارد خواهد ساخت.

هر جا که سازمان به نوعی با مخاطبان بیرونی سر و کار دارد و قصد اقدام برای آنان را دارد نگاه اول برنامه ریزان باید به روابط عمومی باشد تا بتوانند اطلاعات لازمه را از روابط عمومی اخذ نمایند. بسیاری اوقات اتفاق افتاده که کالایی بدون توجه به نظر مخاطب تهیه شده ولی مورد استفاده واقع نشده است. یک کارخانه بیسکویت سازی اگر بخواهد در طعم بیسکویت خود تغییری ایجاد کند، ذائقه مشتریان خود را ملاک عمل خویش قرار می دهد و براساس آن برنامه ریزی می کند و سپس نسبت به تولید محصول جدید اقدام می کند. در غیر این صورت نباید توقع موفقیت داشته باشد.

در نگاه دیگر اگر سازمانی نوپاست ضروری می نماید تا کامهای آغازین خود را از روابط عمومی شروع کند.

روابط عمومی نیز با شیوه های مختلفی اعم از تبلیغ، ترغیب، اطلاع رسانی و آگاهی بخشی به مردم، زمینه حضور فعال سازمان را فراهم می آورد آنگاه می توان بر پایه اهداف مشخص، پی ریزی اولیه سازمان را انجام داد و برای گامهای بعدی برنامه ریزی کرد. مشخص می شود که عملکرد روابط عمومی در این زمینه، عرضه خدمت است و نه عرضه یک محصول قابل لمس. روابط عمومی به برنامه ریزان خدماتی می دهد که تحت لوای آن محصول مشخص سازمان به مخاطبان عرضه می شود به عبارت دیگر توانایی دیدن و درک الگوها و فرآیندهایی که یک مؤسسه را با جامعه پیرامونش مرتبط می کند وظیفه منحصر به فرد روابط عمومی است.

مهمترین بحثی که در برنامه ریزی مطرح می شود، فرآیند تعامل مؤسسه با مخاطبان می باشد که تلاش دارد در نتیجه این تعامل، مخاطبان موجود را به مخاطبان مطلوب تبدیل نماید.

معمولاً در هر سازمان، واحدهای مختلف مرتبط با مردم، واحد خود را برتر و با اهمیت تر از دیگر واحدها می بینند اما روابط عمومی باید هدف کلی سازمان را که همانا جلب رضایت مشتری است مد نظر قرار دهد. چرا که این واحد در حقیقت وکیل مدافع مخاطبان در داخل مؤسسه به شمار می رود. روابط عمومی می تواند پشتیبانی ادارات مختلف سازمان را برای تحقق هدف یعنی رسیدن به مخاطبان مطلوب بدست آورد مشروط بر آن که در جهت درک وظایف واحدهای دیگر تلاش کند.

حال با توجه به نقش روابط عمومی در برنامه ریزیهای سازمان، توجه این بخش به برنامه ریزی درون بخشی نیز اهمیت بیشتری پیدا می کند.

انواع برنامه ریزی

تاکنون برای برنامه ریزی از ابعاد مختلف تقسیم بندیهای متفاوتی صورت گرفته است نویسندگان کتاب مدیریت بازار تقسیم برنامه ریزی به سه دسته برنامه ریزی سالانه، درازمدت و استراتژیک را مورد اشاره قرار داده اند توجه به این تقسیم بندی در هر سازمانی ضروری به نظر می رسد.

در برنامه ریزی سالیانه معمولاً وضعیت جاری سازمان، اهداف و استراتژی آن، برنامه عملیاتی، بودجه و سیستم کنترلی برای یک سال مشخص می شود.

در برنامه ریزی درازمدت عوامل و نیروهای اصلی که بر فعالیتهای سازمان در طول سالهای آینده اثر می گذارد مشخص می شود. البته این برنامه ریزی همه ساله مجدداً بررسی و مطابق معیارهای روز تنظیم می شود. بعنوان مثال اگر چه در برنامه ریزی 5 ساله برای پنج سال برنامه ریزی می شود اما هر سال برخی از موارد آن مطابق شرایط روز مورد بررسی مجدد قرار می گیرد. برنامه ریزی استراتژیک نیز عبارت است از فرآیند ایجاد همسویی استراتژیک بین اهداف سازمان، توانائیهای آن و فرصتهای متغیر محیط. این هدف را برنامه ریزی استراتژیک در سایه رسالت روشن سازمان، اهداف مشخص و استراتژیهای هماهنگ سازمان تحقق می بخشد.

برای کسب توفیق در این برنامه ریزی بایستی رسالت سازمان به طور شفاف بیان گردد، مخاطبان سازمان شناسایی شوند و ارزشهای حاکم بر مخاطبان مورد کند و کاو قرار گیرد.

با یک بررسی اجمالی مشخص می شود که اگر چه این برنامه ریزیها در عرض هم هستند اما تنظیم و اجرای درست دو برنامه ریزی سالانه و دراز مدت شرط لازم برای طرح و اجرای برنامه ریزی استراتژیک می باشد و از سوی دیگر شفاف عمل کردن در برنامه ریزی استراتژیک دست اندرکاران را در اجرا و تنظیم درست و منطبق بر سیاستهای سازمان در برنامه ریزیهای سالانه و درازمدت یاری خواهد نمود و کار برنامه ریزان را تسهیل می کند.

در هر حال برای رسیدن به هدف بایستی به نحو مطلوب نقاط قوت و ضعف سازمان را با شرایط محیطی (فرصتها و تهدیدهای محیط) تطبیق داد. سازمان باید خط مشی جاری خود را تحلیل نخوده، در مورد این که برای کدام محصول سرمایه بیشتر و برای کدامیک سرمایه کمتری لازم است و با اینکه بهتر است چه محصولات جدیدی را به تولیدات خود اضافه کند، تصمیم گیری می نماید.

شناسایی فرصتها و تهدیدها و پیش بینی زمینه های مهمی که روی سازمان اثر می گذارند از وظایف برنامه ریزان است. بدین منظور مناسب است تا فهرستی از فرصتها و تهدیدها تهیه گردد و سپس به ارزیابی آنها پرداخته شود. در این روند باید توجه داشت هر چند همه تهدیدها نیاز به توجه جدی ندارند ولی باید احتمال وقوع هر تهدید و میزان خطر آن را مد نظر قرار داده سپس روی محتمل ترین و پرخطرترین آنها تمرکز نمود و برنامه لازم را برای مقابله با آنها تدوین کرد.

بهره گیری از فرصتها نیز همیشه، با ریسک توأم بوده و برنامه ریزان هنگام ارزیابی فرصتها باید بررسی کنند که آیا سود مورد انتظار، ارزش این مقدار ریسک را دارد و یا خیر؟

از جمله بخشهایی که برنامه ریزان هر سازمان را قبل و بعد از برنامه ریزی پشتیبانی می کند واحد روابط عمومی است که در اینجا به نقش آن در برنامه ریزی سازمان اشاره می شود.

مقدمه

بررسی و شناخت عقاید، نظرات، خواسته ها و گرایشهای افراد و گروهها در مورد مسایل مربوط به سازمان یکی از وظایف روابط عمومی می باشد. دست یابی به این اطلاعات از طرق کارشناسی موجب خواهد تا روابط عمومی با استفاده بهینه از امکانات موجود و با هزینه معقول بتواند به اهداف خود نایل آید. لذا عدم برنامه ریزی و بهره گیری از روش آزمون و خطا علاوه بر اتلاف منابع، یا راه به بیراهه خواهد برد و یا به بهره وری اندکی از برنامه با صرف هزینه های گزاف منجر خواهد شد که در هر دو صورت روابط عمومی مورد سؤال و مؤاخذه قرار خواهد گرفت. حال آنکه اگر اقدام روابط عمومی با برنامه ریزی صحیح و روشنی انجام شود نتیجه کار هر چه باشد بازتاب منفی آن بر عملکرد روابط عمومی در حد صفر یا نزدیک آن خواهد بود. ناگفته نماند که این برنامه ریزی باید به شیوه ای درست و سنجیده و براساس اصول و معیارهای معین انجام شود.

اصولاً برنامه ریزی را می توان ارابه مند و راهکار مشخص، سنجیده و دقیق، در مدت زمان معین، با امکانات مشخص و به منظور دست یابی به اهدافی از پیش طراحی شده تعریف کرد.

پس در هر برنامه سه نکته اصلی یعنی اهداف، امکانات مشخص و زمان معین را باید مد نظر قرارداد. حرکت براساس برنامه برای یک سازمان امری کاملاً حیاتی است. سازمان بدون برنامه سازمانی مرده محسوب می شود که تلاش مدیران آن هرز دادن امکانات است.

برنامه ریزی یکی از هفت ویژگی اساسی یک سازمان بالغ می باشد که آرجریس (Argris) نظریه پرداز مدیریت بدان اشاره می کند. او سازمانها را به دو دسته بالغ و نابالغ تقسیم می کند و برای سازمان بالغ علاوه بر برنامه ریزی ویژگیهای زیر را مهم بر می شمارد. سازماندهی، کارمندیابی، هدایت و رهبری، هماهنگی و بازبینی، ارتباطات و گزارش دهی و بالاخره بودجه بندی، اگر بخواهیم بر این قیاس واحدهای درون یک سازمان را نیز به دو گروه بالغ و نابالغ تقسیم کنیم. روابط عمومی به عنوان یک واحد بالغ باید از ویژگی های زیر برخوردار باشد:

1- برنامه ریزی

2-  تجهیز و سازماندهی واحد مربوط از نظر نیروی انسانی و امکانات مادی

3- طرح ریزی و هدایت امور مربوط به مسایل مخاطبان درون سازمان و برون سازمان

4- هماهنگی با واحدهای مرتبط و مسؤول در درون سازمان

5- ارتباط با مخاطبان برون سازمان به شیوه های مختلف به منظور ارایه خواسته های سازمان به مخاطبان و دریافت نظرات و انتظارات مخاطبان و انتقال آن به واحدهای مربوط

6- تحقق تمامی امور فوق نیاز به امکانات مالی دارد. بنابراین پیش بینی بودجه لازم برای کارهای روابط عمومی یکی دیگر از ویژگیهای روابط عمومی کارآمد می باشد.

با وصف ویژگیهای فوق کارآمدی روابط عمومی را می توان در کارآمد بودن مؤسسه و در مواردی در بالغ کردن آن سازمان مؤثر دانست.

بدون شک برنامه ریزی یکی از ویژگیهای بارز روابط عمومی است. در تعریفی که انجمن روابط عمومی انگلستان از روابط عمومی ارایه داده این نکته نیز مورد توجه است: این انجمن می گوید: روابط عمومی عبارت است از تلاش، و اقدامات آگاهانه، برنامه ریزی شده، و سنجیده برای استقرار و کسب تفاهم متقابل بین یک سازمان و گروههای مورد نظر سازمان.

1-خبرنگار بايستي پيش از هر چيز اصول علمي وعملي تهيه خبر ،خبر نويسي و تنظيم خبر را به خوبي فراگرفته و به كار گيرد

2-خبرنگار براي موفقيت در كار بايد با فراگيري علوم ارتباطي ،ذوق و استعداد خود را شكوفا و ارزش كار خبري و توانايي خويش را افزايش دهد .

3-خبرنگار بايستي داراي ويژگي هاي حرفه اي مانند علاقه مندي به حرفه خبرنگاري ،توانايي توصيف ونگارش موضوعات ،روحيه وشم خبري،هوشياري وتوان تشخيص بالا ،توانايي آميختگي مطلوب با همه گروههاي مردم جامعه ،نكته سنجي ،كنجكاوي ،تيزبيني،تفكر سريع ،آمادگي جسمي ورواني براي پوشش اخبار با درجه خطر پذيري بالا ،رعايت ارزشهاي اخلاقي ،ديني و فرهنگي جامعه ،شكيبايي وخونگرمي باشد.

 4-خبرنگار بايستي همواره اطلاعات خود را به روز نمايد و به ويژه در زمينه اي تخصصي هم وزن كارشناسان آن حوزه سطح اطلاعاتي خويش را ارتقاء بخشد.

5-او بايد همه جا و همه زمان در انديشه توليد خبر باشد و همچون انسانهاي معمولي راحت از كنار برخي شايعه ها وقضايا نگذرد .

6-همواره با اقشار گوناگون مردم در تماس باشد و از نيازهاي روز آنان مطلع گردد .

7خبرنگار به هنگام تهيه خبر بايد خود را چشم وگوش خوانندگان بداند  وبراي ديدن كامل رخدادها و شنيدن دقيق گفته ها و بيان و بازتاب دقيق تر آن به همان  صورتي  كه هست تلاش نمايد

ادامه دارد

معمولا در هر جلسه اي كه در مورد روابط عمومي و حوزه كاري آن برگزار مي شود اصحاب روابط عمومي از مسائل و مشكلات خود سخن مي رانند و تقريبا اكثر آنها مديران سازمان را مقصر كم كاري خود مي دانند

اگر صاحب نظران مي گويند روابط عمومي بايد چنين وچنان باشد و در باغ سبز براي دست اندركاران روابط عمومي مي گشايند و به نفع آنها سخن مي گويند همگان ضمن تحسين گوينده اظهار مي دارند :جانا سخن از زبان ما مي گويي! و بيچاره مديران سازمان در اين بين قرباني مي شوند .

در جلسه اي كه در مورد برگزاري نمايشگاه بود صاحب نظري به ارايه سخن پرداخت و در وصف و كمالات نمايشگاه و آثار مفيد آن سخن راند .دوستي كه مدير روابط عمومي يك مؤسسه بود گفت تمام اين سخنها كه مي گوييد ما هم اذعان داريم اما وقتي پاي بودجه مي رسد مديران آنرا وتو مي كنند بنا براين بهتر است اين جلسات براي مديران هم برگزار شود تا آنان نيز توجيه شوند

يا در جلسه اي استادي در جمع اصحاب روابط عمومي مي گفت :شما بايد فلان جايگاه ،فلان امكانات ونيرو انساني را داشته باشيد باز هم همان سخن قبلي را مي گويند: بهتراست مديران توجيه شوند .ونمونه هاي فراواني از اين قبيل وجود دارد كه دست اندركاران روابط عمومي با آن بيگانه نيستند

به نظرم نيكوست ما به عنوان دست اندركاران روابط عمومي نظري هم به خود بياندازيم .براستي چقدرقادر بوده ايم ازطرحي كه ارايه كرده ايم دفاع كنيم چقدر با عمل خود نه با دروغ پردازي وبزرگنمايي اقدامات كوچك توانسته ايم اعتماد مدير را جلب نماييم و به او بباورانيم كه مي توانيم امور مهم را به انجام برسانيم چقدر مبتني بر برنامه ريزي مدون حركت كرده ايم ؛در مقام دفاع از سازمان ،در مقام دفاع از كاركنان ودر مقام دفاع از مشتري چه راهكارهايي انديشيده ايم وچقدر توانايي گفتاري خود را محك زده ايم . بسياري از ما عادت كرده ايم كارهاي خود را به صورت شفاهي مطرح كنيم و انتظار داريم مدير سازما ن بلافاصله نسبت به اجراي آنها دستور لازم را صادر كند براسني آيا اين امر در نظام بروكراسي قابل قبول است ؟

بيائيد با نقد منصفانه از خود ومديريت سازمان وسيستم حاكم برنظام اداري آنچه مربوط به خود ماست آنها را عملي سازيم

روزهای آغازین دی ماه اگر چه با تحرك كم جناحها و احزاب در عرصه انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری همراه است و هنوز افراد احتمالی حضور خود را قطعی نكرده اند اما چندین عامل موجب گردید تا این فضا در دو دهه پایانی دیماه83 تغییرات محسوسی به خود گیرد كه از آن جمله می توان به چند عامل اشاره كرد.

- فرمایشات مقام معظم رهبری و توصیه ایشان به فراهم آوردن زمینه حضور حداكثری مردم در انتخابات

- قطعی شدن حضور برخی از افراد و شخصیت ها برای رقابت در عرصه انتخابات

- اظهارنظرها و حمایت گروهها و احزاب از برخی كاندیداهای احتمالی

- شدت یافتن اظهار نظرها در مورد حضور یا عدم حضور هاشمی رفسنجانی

- پرهیز جبهه اصول گرایان از اعلام نظر نهایی در مورد كاندیدای واحد

- اظهار نظر برخی از كاندیدادهای جبهه اصولگرایان در مورد عدم تصمیم نهایی این جبهه و واكنشهای رسانه ای به این اظهار نظرها

- تشتت آراء و جبهه گیری گروههای دوم خردادی در مقابل یكدیگر

- و قطعی شدن 27خرداد ماه 84 برای انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری

از جمله عواملی است كه هر یك به نوبه خود در گرم كردن فضای انتخاباتی كشور نقش ایفا نموده است.

از سوی دیگر در دی ماه ستادهای انتخاباتی كارگزاران (به جهت فراهم آوردن زمینه حضور هاشمی) جبهه مشاركت به حمایت از معین، مجمع روحانیون مبارز(به حمایت از كروبی) و ستادهای انتخاباتی تعدادی از احزاب فعالیت خود را آغاز نمودند كه از آن جمله می توان به ائتلاف آزاد ایران اشاره كرد كه رئیس ستاد انتخابات این ائتلاف

علاقه مندی رسانه های دوم خردادی از دو منظر قابل تأمل است یكی آنكه قصد ایجاد شكاف در جبهه اصولگرایان را دارند دوم آنكه ولایتی را فاقد پایگاه مردمی دانسته و قصد دارند تا نظر مردم را به سوی كاندیداهای مورد نظر خود جلب نمایند.

این اظهار نظر ولایتی پس از بحث نیامدن میرحسین موسوی به صحنه انتخابات و سلسله مباحث مربوط به تردید هاشمی رفسنجانی برای كاندیداتوری سومین رویداد مهم برای پررنگ شدن بحث انتخابات در كشورمی باشد.

در دی ماه تلاشهای بسیاری صورت گرفت تا حضور هاشمی كه در هاله ای از ابهام بود قطعیت یابد اما با همه تلاشها این مهم حاصل نیامد و حتی در مقطعی از دی ماه(28/10/83) مرعشی عضو ارشد كارگزاران اعلام كرد حضور هاشمی قطعی شد. تصمیم گیری نهایی شورای هماهنگی نیروهای انقلاب نیز به حضور یا عدم حضور هاشمی بستگی دارد و شاید یكی از علل اساسی در عدم اعلام كاندیدای واحد ناشی از همین امر باشد.

حضور هاشمی از جهاتی چند می تواند معادلات انتخاباتی را بر هم زند و جبهه جدیدی را در فضای انتخاباتی كشور ایجاد نماید.

عده ای از اصلاح طلبان كه در جریان انتخابات مجلس ششم تمام هم و غم خود را بر تخریب وی گذاشتند از هم اكنون شروع به مخالفت كرده و نقدهایی را در مورد دوران تصدی ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی و عملكرد دولت سازندگی وی طرح نمودند كه با واكنش هاشمی و گلایه وی در خطبه های نماز جمعه مواجه شد و در صورت حضور وی امكان دارد فضای تخریبی جدید علیه وی گشوده شود.

حتی احمد توكلی از گروه اصولگرایان اعلام نمود در صورتی كه هاشمی بیاید او هم می آید و سیاست های دوران سازندگی را به نقد خواهد كشید.

در مجموع شاید بتوان گفت در دو جناح فعال كشور چهره مطرح و وزنه ای كه بتواند سرآمد باشد وجود ندارد و هاشمی رفسنجانی به عنوان وزنه ای كه می تواند هم برای كاندیداهای اصولگرایان و هم دوم خردادی ها مشكل ساز باشد همه را در تصمیم گیری دچار شك و تردید كرده است. و چنانچه حضور وی قطعی نگردد جناح اصولگرا برای انتخاب كاندیدای مورد اجماع كه چهره ای مردمی داشته باشد و با برنامه وارد عرصه شود با مشكل جدی مواجه خواهند شد.

ناگفته نماند اگر كاندیداهای مطرح این جناح بر صحبت خود و تسلیم در برابر تصمیم شورا استوار باشند و نظر شورا را محترم بدانند می توانند پیروز انتخابات باشند.

تشتت آراء در گروههای دوم خرداد بسیار شدید است و بعید به نظر می رسد بتوانند در مورد كاندیدایی واحد به اجماع برسند چرا كه در روزهای آغازین دی ماه كروبی با شعار دولت مقتدر وارد عرصه شد و معین نیز به پشتوانه جبهه مشاركت ستادهای انتخاباتی خود را فعال نمود. عده ای نیز مانند كواكبیان و مهرعلیزاده نیز از هم اكنون اعلام نموده اند به طور مستقل در انتخابات شركت می نمایند و مهر علیزاده اظهار داشته به نفع هیچ كس كنار نمی رود. بنابراین حداقل این افراد از عرصه انتخابات كنار نخواهند كشید.

در این میان بهزاد نبوی از چهره های سرشناس مجاهدین انقلاب هم ابراز داشته كه: جبهه دوم خرداد نمی تواند حیات خود را به پایگاه اجتماعی ضعیف كروبی گره بزند.

با توجه به اظهار نظرهای فوق پیش بینی می شود  جبهه دوم خرداددر آینده نیز نه تنها به توافقی جمعی دست نیابند بلكه با نقد و تخریب یكدیگر و خط و نشان كشیدن برای هم توفیقی حاصل ننمایند. هر چند كه هر یك از سران گروههای دوم خرداد خود اذعان دارند تعدد كاندیداها شكست آنها را به دنبال خواهد داشت اما توافق آنها بر سر یك فرد با پایگاه مردمی دور از انتظار است.

يكي از مؤلفه هاي ارتباطي مديران روابط عمومي ارتباط با كاركنان مي باشد كه اگر به نحو شايسته اي صورت گيرد ثمرات ارزشمندي به همراه خواهد داشت كه  ازآن جمله مي توان به موارد زير اشاره كرد

1-  فراهم آوردن زمينه  مشاركت بيشتر كاركنان در ارايه نقطه نظرات خود به منظور پيشرفت سازمان  

2- كاركنان اين مدير ارتباطي را محرم خويش دانسته ،مشكلات خود را وي در ميان خواهند گذاشت بديهي است دراين صورت انتقال مسائل كاركنان به مديران عالي راحتر بوده ودرتصميم گيري مديران سازمان  براي رفاه آنان نقش بسزايي خواهد داشت

3-  مدير روابط عمومي توانمند و برخوردار از ويژگيهاي ارتباطي درست در مبادله تجارب كاركنان به يكديگر از كانال مطمئني مانند روابط عمومي موفق تر عمل خواهد كرد .

4- مدير روابط عمومي بايد تلاش نمايد تا با بهره گيري از تكنيكهاي ارتباطي خاص خود در جهت وحدت و هماهنگي نيروهاي صف وستادي و انسجام واحدهاي مختلف سازمان گام بردارد. 

با توجه به مواردفوق پيشنهاد م اينست كه مديرروابط عمومي با انتخاب كاركنان سازمان صورت گيرد زيرا در اين صورت هم اهداف فوق قابل تحقق است وهم كاركنان خودرا عضوي از روابط عمومي دانسته و به پيشبرد اهداف روابط عمومي كه جداي از اهداف سازمان نيست كمك خواهند نمود

از سوي ديگر چنين مديري به حق در خدمت ميريت خواهد بود ونه در خدمت مدير و بله قربان گوي او

حرفه روابط عمومي يكي از حرفه هاي پر استرس و در مواردي همراه با خطرات جاني است .همواره در حوزه هاي ارتباطي از جمله ارتباط با مشتريان برون سازماني مخاطراتي وجود دارد و چگونگي مواجه سازمان با مخاطبان تنها از طريق روابط عمومي انجام مي شود .از سويي معمولا در توليد هر محصول مشكلاتي پيش مي آيد و در مقابل اين مشكل چند دسته مشتري وجود دارند كه برخوردهاي آنان متفاوت است

-برخي از افرادي كه از مشكل مطلع مي شوند به دست اندركاران سازمان اعتماد داشته و منتظر حل آن از سوي سازمان مي مانند.

دسته اي از  مشتريان هستند كه به حق يا نا حق به بزرگ نمايي مشكل وسياه نمايي اقدامات سازمان  مي پردازند

 برخي از مشتريان فاقد منطق مشكل مذكور را چونان چماقي بر سر روابط عمومي سازمان فرود مي آورند وبرخي از افراد بي اطلاع هم امكان دارد به پرخاشگري و وارد نمودن اتهامات ناروا روي آورند و در مواردي به برخوردهاي فيزيكي اقدام مي نمايند

تنها واحدي كه بايد پاسخگوي اين مشتريان متنوع باشدو به عنوان سپر بلاي سازمان عمل نمايد  روابط عمومي است. مدير روابط عمومي بايد با تدبير وچاره انديشي و براساس داده هاي در اختيار در كو تاهترين زمان مشكل را با هماهنگي مديران عالي سازمان به نحو شايسته اي حل و رضايت مخاطبان را فراهم نمايد

به نظرم رواط عمومي را بايد نيروي واكنش سريع ناميد كه همواره بايد در حال آماده باش به سر برد و نگران موقعيت سازمان باشد تا خداي ناكرده خطاي يكي از كاركنان حيثيت سازمان رابه خطر اندازد

با توجه به دلايلي كه در بالا اشاره شد و دلايلي ديگر پيشنهاد مي كنم مسؤولان امر ، پست روابط عمومي را به عنوان شغل زيان آور بشناسند تا كاركنان اين حوزه از مزاياي آن برخوردار گردند .

امروز مصادف با برگزاري اولين كنفرانس بين المللي روابط عمومي در كشور عزيزمان ايران است همكارانمان در روزنامه قدس گفتگويي با آقاي باقريان دبير كنفرانس انجام داده اند كه مناسب ديدم گزيده اي از آن را براي شما خواننده گرامي نقل كنم شما را به خواندن مشروح مصاحبه به نشاني زیر دعوت می کنم. www.qusdaily.com

* جناب باقریان، به عنوان اولین سؤال بگویید شما چه تعریفی از روابط عمومی دارید؟
** روابط عمومی علم ایجاد علاقه عمومی و افکار مثبت است. اما این افکار وعلاقه مثبت باید منطبق بر فلسفه وجود روابط عمومی و در خدمت مردم باشد. بنابراین روابط عمومی صرف خدمت رسانی از طریق معرفی سازمان ها به عامه مردم به هر شیوه ممکن نیست. برای کارگزاران روابط عمومی، کسب اطمینان از درستی انعکاس داده ها و اطلاعات سازمان امری ضروری و الزامی است.

* جایگاه روابط عمومیهای ایران در نظام برنامه ریزی و سیاست گذاریهای سازمانها کجاست؟
** رشته و حرفه روابط عمومی در نظام سازمانی کشور هنوز شناخته شده نیست و دلیل آن هم نگاه نامناسبی است که به این حرفه وجود دارد. تصور نظام سازمانی نسبت به روابط عمومی، تصوری قدیمی است و فکر می کنند روابط عمومی یک حرفه و دانش در خدمت مدیران - نه مدیریت- است. البته فاکتورهای متعددی برای پاسخ به چرایی وضع موجود در دست است، اما شاید «درک ناقص از روابط عمومی» توسط دو گروه کارگزاران هنر هشتم و مدیران جامعه از سایر موارد تأثیرگذارتر باشد،
* چرا در کشور ما روابط عمومی ها از وظایف اصلی خود که اطلاع رسانی و... است، فاصله گرفته و بیشتر به ارایه خدمات تشریفاتی و تبلیغاتی گرفتار شده اند؟
** آنچه در ایران از روابط عمومی فهمیده می شود، مبتنی بر نوعی تبلیغات است، آن هم از نوع مخربش! اگر امروز می بینیم که روابط عمومی بعد از 50 سال در مدار توسعه قرار نگرفته، دلیلش این است که مفهوم هنر هشتم هنوز درک نشده است و تا فاصله میان ماهیت ذهنی و ماهیت عینی روابط عمومی پر نشود محال است که روابط عمومی شاهد تعالی و پیشرفت باشد. درک ناقص از روابط عمومی سبب شده است که این حرفه از فلسفه وجودی خود یعنی اطلاع رسانی شفاف فاصله بگیرد و این مسأله به اندازه ای بر عرصه فعالیت واحدهای روابط عمومی سایه افکنده که گویی روابط عمومی همان تبلیغات است، در حالی که تبلیغات به عنوان ابزار به منظور دستیابی به اهداف و مقاصد متفاوت به خدمت گرفته می شود.

* جناب باقریان، نظر شما در خصوص دیدگاه مدیران نسبت به روابط عمومیها چیست، آیا آنها به اندازه کافی به روابط عمومیها اهمیت می دهند؟ چه کنیم تا آنها پی به اهمیت هر چه بیشتر حضور روابط عمومی ببرند؟
** در مورد دیدگاه مدیران نسبت به روابط عمومی باید گفت هر جا که مدیران با بحران و خطر مواجه می شوند طالب روابط عمومی می شوند و به قول یکی از استادان، روابط عمومی از نظر مدیران به مثابه یک «کپسول آتش نشانی» است. به همین دلیل، اعتقادم این است که امروز دیدگاه مدیران نسبت به روابط عمومی عوض شده و این که روابط عمومی باید باشد، در آن مناقشه ای نیست، ولی در خدمت خودشان، به همین دلیل هیچ سازمانی «چه کوچک و چه بزرگ» نمی بینید که دارای واحد روابط عمومی نبوده و یا این ضرورت را درک نکرده باشد. اما این که روابط عمومی را برای چه می خواهند خیلی مهم است. مسأله دیگر این است که کسانی را تربیت کرده و به واحدهای روابط عمومی گسیل داشته ایم که نه تنها متخصص نیستند که شهامت دفاع از مقررات اخلاقی، شغلی و حرفه ای را هم ندارند و همین امر سبب می شود روابط عمومی در سلسله مراتب سازمانی جایگاه ضعیفی داشته باشد. تحقیقات نشان می دهد که بیش از 80 درصد مدیران روابط عمومی بر اساس روابط و فقط به خاطر این که پستی داشته باشند، در این سمت قرار گرفته اند. مسلماً در چنین واحدهایی با چنین مدیرانی که اصلاً دغدغه روابط عمومی ندارند، روابط عمومی از جایگاه والا و بالایی برخوردار نخواهد بود.

* جناب باقریان، دولت الکترونیک روابط عمومی الکترونیک می طلبد، شما چه تعریفی از روابط عمومی الکترونیک دارید و تفاوتش با روابط عمومی سنتی چیست؟
** روابط عمومی الکترونیک به لحاظ مفهومی فرقی با روابط عمومی سنتی ندارد. در روابط عمومی الکترونیک، از کاغذ استفاده نمی کنیم و شاید وجه تمایز اصلی آن با روابط عمومی سنتی به لحاظ شکلی در همین نکته نهفته باشد. چون همه ابزارند و معمولاً از ابزار برای رسیدن به اهداف که در فلسفه وجودی هنر هشتم نهفته شده استفاده می شود. به طور کلی اینترنت کار کارشناسان روابط عمومی را آسان تر کرده است. کارگزاران روابط عمومی به واسطه استفاده از پایگاهها و سایتها و پست الکترونیک و یوزنت با سرعت بیشتر به مخاطبانی بیشتر دسترسی پیدا می کنند. یکی از مزیتهای روابط عمومی الکترونیک، تعاملی بودن آن است. کارگزاران روابط عمومی می توانند از طریق تریبون های آزاد فهرست پستی با همکاران خود در سراسر جهان تعامل داشته باشند و اینترنت این تعامل را آسان تر کرده است. در فرم سنتی روابط عمومی، انتقال اطلاعات به طور ناقص صورت می گیرد وهزینه های زیادی صرف اشتباهات می شود. مسأله دیگری که در این زمینه می توان به آن اشاره کرد، این است که روابط عمومی الکترونیک یک چرخه 24 ساعته به وجود آورده است، یعنی مخاطبان سازمان شما در هر زمان و مکان که اراده کنند می توانند به مطالب مورد دلخواه خود دست پیدا کنند. در واقع روابط عمومی الکترونیک محدودیتهای موجود را از بین برده است. شما در روابط عمومی الکترونیک با تک تک مخاطبان در ارتباط هستید.

* نقاط ضعف و قوت روابط عمومی الکترونیک چیست؟
 ** من نقطه ضعفی نمی بینم. باید توجه داشته باشیم که روابط عمومی الکترونیک یک فن برتر و مدرن است که در اختیار کارگزاران روابط عمومی قرار گرفته است. در آمریکا بیش از 95 درصد کارگزاران روابط عمومی دارای pc متصل به اینترنت هستند و بخش اعظم فعالیتهای آنها از طریق اینترنت صورت می گیرد. در آلمان بیش از 60 مؤسسه و شرکت دولتی و خصوصی از روابط عمومی الکترونیک برای تسریع در اطلاع رسانی و برقراری ارتباط سریع با مخاطبان استفاده می کنند.

* آیا کنفرانس روابط عمومي می تواند در تغییر نگرش سنتی به روابط عمومیها مؤثر باشد؟
** اگرچه همواره افراد بنابر دلایل مختلف خواهان آشکار شدن چهره ها و شرایط واقعی نمی باشند و همیشه از بیان ضعف و فقر شخصیتی، محیطی، علمی و مدیریتی گریزانند. در واقع این کنفرانس فرصتی است برای آگاهی و بستری است برای تعامل وتبادل و شروعی برای حرکت در مسیر علمی وعملی صحیح، برای گریز از جهل و نداری و گوشه گیری و پنهان کاری تا رسیدن به شرایط مناسب روابط عمومی و مشارکت در فرایند جهانی شدن آن.

تا چند روز ديگر اولين كنفرانس بين المللي روابط عمومي در ايران به همت علاقه مندان اين رشته در تهران برگزار خواهد شد .اين حركت به نظرم جايگاه علمي روابط عمومي را ارتقا خواهد بخشيد و اميدوارم شاهد جهش علمي در زمينه روابط عمومي در كشور باشيم .تبي كه در سالهاي 74و 75 شروع شد و به تقويت جايگاه اداري روابط عمومي تا حدي كمك كرد اميد آن بود تا در دوره تصدي دولت پسخگو ازاين نهاد مهم و اطمينان آفرين بيشتر استفاده مي شد اما تلاشي در خور توجه صورت نگرفت و بسياري از روابط عمومي ها نيز همگام با سياسي كاري برخي مسؤولان به جرگه سياست بازان پيوسنتد وراه خود راگم نمودند . خوشبختانه در سالهاي اخير مجدداشاهد حركت ديگري در عرصه روابط عمومي هستيم و آن حركت بر مبناي اصول علمي و مبتني بر برنامه ريزي و توجه به مخاطب محوري است .پژوهش نيز در حوزه روابط عمومي جاي خود را كم كم پيدا مي كند و تحقيقات علمي و كاربردي وسيعي در دست انجام مي باشد . برگزاري كنفرانس روابط عمومي گام بيسار مؤپري در پيشبرد روند علمي روابط عمومي خواهد بود و اميد وارم دست اندركاران و علاقه مندان اين رشته خود را اسير تصميمات دولتي نسازند و فارغ از درگير شدن در سمت هاي دو روزه روابط عمومي كه بقاي آن به اخم كردن وخوشي مديران بستگي دارد در تسريع بخشيدن به حركتي كه آغاز كرده اند تلاش و با ادامه آن جهش علمي در حوزه روابط عمومي را دنبال كنند

مطلبي را مطالعه مي كردم كه در آن ايرانيان از نظر بهره هوشي در رتبه سوم جهان قرار داشتند.با خود فكر كردم شايد از نظر علمي و سهم توليد دانش در جهان هم رتبه ممتازي داشته باشيم اما با كمال تأسف مشاهده كردم سهم ايران از توليد دانش تنها 5/. تا يك درصد مي باشد .از تسلط كشورهاي توسعه يافته و سرمايه دار غرب كه بگذريم متاسفانه در توليد دانش خود ما هم كوتاهي هاي بسيار كرده ايم كه دلايل متعددي هم دارد . 1-ناخودباوري :اعتماد به نفس و اميد به آينده و فراهم شدن زمينه پرورش استعدادها توسط دست اندركاران در حوزه هاي مختلف مي تواند به ايجاد خودباوري در همگان كمك نمايد .تجربه نشان داده هرجا خود را باور كرده ايم و در صحنه هاي رقابت جهاني شركت كرده ايم سربلند و موفق درآمده ايم كه از آن جمله مي توان به موفقيت جوانان ايراني در المپيادها و ميادين ورزشي اشاره نمود.

 2- كم كاري مسؤولان :يكي از عواملي كه مي تواند به افزايش سهم توليد دانش توسط ايران منجر شود تلاش مسؤولان امر در حوزه هاي مختلف علمي مي باشد كه لازم است فضا و بستر مناسب براي ايجاد خلاقيت و حمايت از خلاقان عرصه هاي مختلف علمي را فراهم آورند و ميدان را براي آنان باز گذارند.براستي چرا دانش آموزان و دانشجويان افتخار آفرين كشور درزمينه هاي مختلف به حال خود رها مي شوند ؟ چرا از تحقيقات علمي دانش آموز و دانشجو حمايت جدي نمي شود ؟ وچرا هاي ديگر در هرحال به نظرمي رسد همگان بايد به توانمندي ايران وايراني باور داشته باشيم و هر كس در هر جايگاهي كه قرار داردبراي افزايش سهم توليد دانش جهاني تلاش نمايد از دانش آموز ودانشجو ،كارمند وبازاري گرفته تا اساتيد دانشگاه و اعضاي هيأت علمي بايد دست به دست هم دهيم تا مقامي در خور شأن ايران وايراني كسب نماييم .به اميد آن روز

اينجا دنياي مجازي آدميان بي نام و نشان حقيقي و يا با نام ونشان است .امده ام تاشايد قطره اي در درياي وسيع اطلاعات باشم .در يكي از روزنامه هاي صبح مشغول فعاليتم فارغ التحصيل علوم اجتماعي شاخه پژوهشگري هستم و بيش از6 سال است كه در سمت مدير روابط عمومي اشتغال دارم مناسب ديدم تا ضمن ارايه اطلاعاتم در خصوص مسائل اجتماعي نكاتي را در مورد خاطرات كاريم و همچنين مسائل مربوط به حوزه روزنامه نگاري بنويسم و دريك ارتباط دو سويه از ديدگاههاي فرهيختگان بهره ببرم .